Samen toegroeien naar een smart society

Waterbedrijven ontpoppen zich tot data-gedreven organisaties

ICT is allang niet meer de afdeling die alleen maar zorgt voor een goed functionerende werkplek. Ronald Marseille houdt zich bezig met de digitale transformatie bij het hoogheemraadschap van Rijnland en van Schieland en de Krimpenerwaard: ‘Er verandert ontzettend veel in de manier waarop we werken en communiceren. In onze visie daarop kijken we daarom tien jaar vooruit en benoemen we maar liefst honderd ICT-ontwikkelingen.’

Digitale tranformatie
Alle primaire processen van Rijnland moeten mee in de digitale transformatie. Eigenlijk is tien jaar vooruitkijken ‘gekkenwerk’, maar toch heeft CIO Marseille, in samenwerking met anderen de digitale transformatie tot in detail weten uit te werken. “Wij hanteren daarbij een strategie waarbij je je visie continu bijstelt”, legt hij uit. “Juist omdat de digitale ontwikkelingen zo snel gaan en het er zoveel zijn.”

Slimme watermeter?
Ook op ICT-vlak werkt Rijnland samen met Dunea, dat goed op weg is op het gebied van digitale systemen, professionaliteit en beheer van assets. Het drinkwaterbedrijf heeft mensen in dienst die zich bezighouden met procesautomatisering, data-analyse en data-science. Marseille ziet kansen voor meer samenwerking. “De besturing van een zuiveringsinstallatie zou je intelligenter kunnen maken door vooruit te kijken naar de weersverwachtingen, maar ook door deze te koppelen aan de data van Dunea. Wanneer er veel water wordt gebruikt, dan kun je er donder op zeggen dat dit een paar uur later bij de waterzuivering aankomt,” stelt Marseille. “Door veel meer van dergelijke data te verzamelen, kun je je besturing op het gebied van kwaliteit, energiegebruik en energiekosten optimaliseren. Je kunt het zo inrichten, dat je bijvoorbeeld stuurt op zo laag mogelijk energieverbruik. Naast een slimme elektriciteitsmeter zou voor elk huishouden ook een slimme watermeter een uitkomst kunnen zijn.”

Toekomstbeeld
Dunea heeft wat ervaring met slimme meters. Die kunnen veel info over waterverbruik opleveren. Als je daar bijvoorbeeld een slimme wasmachine en vaatwasser aan koppelt, zou je de belasting van het drinkwaternet op een slimme manier kunnen sturen. Nu was je, douche je of zet je de afwasmachine meestal direct aan. Maar als je verbruiksmomenten kunt inplannen, kan de verbruikspiek worden vermeden. Voor het douchen is dat natuurlijk niet praktisch, maar voor de wasmachine of vaatwasser maakt het vaak niet zoveel uit wanneer die draait. Marseille: “Met de gegevens van een dergelijke watermeter kunnen wij ons afvalwaternetwerk verder optimaliseren.”

Schaalvergroting is nodig
Maar hoe wórd je zo’n data-gedreven organisatie? Tijdens het symposium van ‘Waterbedrijven van de toekomst’ in 2019, dat Rijnland samen met Dunea organiseerde, kwam Marseille tot een conclusie. Om de digitale ambities waar te maken, is er vooral schaalgrootte nodig en moeten er strategische coalities worden gevormd. “Denk daarbij aan een gebied ter grootte van Hoek van Holland tot aan Amsterdam en van Amsterdam tot aan Utrecht. Dan heb je het over drie of vier waterschappen en drie drinkwaterbedrijven. Met zo’n coalitie kun je samen een ecosysteem vormen, waarmee je digitale vraagstukken integraal kunt benaderen.”

Slimme toepassingen
Met zo’n coalitie vergroot je de kans van slagen op digitaal gebied aanzienlijk, meent hij. “Binnen een coalitie van die grootte kun je nog prima onderling zakendoen en tegelijkertijd makkelijker andere bedrijven interesseren om in te stappen.” Als voorbeeld noemt Marseille Deltares. Het kennisinstituut op het gebied van water en ondergrond zou een grote rol kunnen spelen in de digitale transformatie. “Zij houden zich nu al bezig met onderzoek naar slimme toepassingen van technieken. Als waterbedrijven datagedreven organisaties willen worden, zouden ook gespecialiseerde data science-bedrijven zoals Young Mavericks, Ynformed, Hal24K, Data 21 en het Waterschapshuis een rol kunnen spelen. “We moeten ervoor waken om te denken dat we de wijsheid in pacht hebben. Dat is een valkuil.”

Andere mindset
Op de vraag waar Rijnland op dit moment staat in de digitale transformatie, zegt Marseille dat Rijnland goed bezig is op het gebied van metadata, data-architectuur en data modeling. “Maar met business intelligence en het ontsluiten van alle data die we al hebben, staan we nog aan het begin. Daarvoor heb je ook mensen met een andere mindset nodig. Bijvoorbeeld analytici, die op zoek gaan naar verbanden met uitkomsten die wij nu nog niet weten.” Op dit moment is het in de digitale wereld vooral data science wat de klok slaat. Marseille: “Maar het kan best zijn dat we over twee jaar onze koers moeten bijstellen, omdat toch de kwantumcomputer versneld zijn intrede doet of robotisering voor ons veel belangrijker wordt.”

Vervolgstappen
Of het nu gaat om de afvalwaterketen of de waterkeringen, uiteindelijk heeft elk onderwerp een steeds grotere digitale component in zich. Rijnland en Dunea hebben per thema uitgewerkt wat de waterbedrijven de komende jaren staat te wachten. Daarbij zie je ook dat sommige ontwikkelingen dwars staan op de huidige indeling. Vanuit het Digital Office overziet Marseille de situatie: “Wij constateren dat de verandercapaciteit momenteel nog niet zo groot is. Doordat de opgaven van vandaag al zoveel tijd en energie vragen, hebben veel collega’s weinig gelegenheid om zich te verdiepen in de kansen voor morgen.” De aanpak van Rijnland richt zich daarom allereerst op de eigen organisatie. “Onze uitdaging zit in de tijd, ruimte en capaciteit die nodig is om de volgende stappen daadwerkelijk te kunnen zetten. Daarvoor is het nodig om te investeren in mensen en materiaal.”

Waar staan we in 2030?
Op de vraag waar we in 2030 staan in het digitale tijdperk, luidt het antwoord: “Dan hoop ik dat we een goede coalitie hebben, waarin we als een soort smart society functioneren. Zodat we samen met Dunea en vele andere water- en overheidspartners, alle aspecten van waterbeheer kunnen overzien, beheren én besturen.”

Delen

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin