Nederland na Corona

De Corona crisis raakt ons allemaal en legt systeemfouten akelig  bloot. Iedereen is bezig met het herijken van zijn strategie, maar  met de deuren dicht. Tijd om ze open te gooien en over sectoren heen het gesprek te voeren: Wat leert Corona ons? En  wat willen (of moeten) we voor onze regio vasthouden na deze crisis?  

Tijdens het tweede Open Huis van de zoetwateralliantie op 18 mei 2020 keken we vanuit drie verschillende  perspectieven – overheid, semi overheidsbedrijf en onderzoek – naar een Nederland na Corona en  discussieerden hierover met elkaar. Een goed gesprek met interessante inzichten en handelingsrichtingen! 

De waarde van groen en blauw is sterk gestegen. Daar moeten we nu ons voordeel mee doen!

Ineens hebben we allemaal een radicaal ander woon-werk patroon en zodra we even naar buiten kunnen dan  zoeken we gelijk het groen of water op. Het op loopafstand wonen van dergelijke buitenruimten wordt extra  gewaardeerd. De Zoetwateralliantie ziet dit als kans. Met een toegenomen omgevingsbewustzijn en behoefte  aan een gezonde leefomgeving is nú het moment om het belang van aantrekkelijk groen en blauw in onze  nabije leefomgeving stevig te agenderen. Zodat hierin juist meer, in plaats van minder (als gevolg van de  aankomende economische crisis), geïnvesteerd gaat worden. Dus aan de slag met waterbesparing in en rond  huis, tegel eruit – groen erin, waardecreatie met water en groen in (nieuwe) wijken en gebruik van grijs water. 

Profilering op hygiëne en volksgezondheid 2.0

Door Corona staat het thema volksgezondheid en hygiëne op ieders netvlies. Het is ineens weer duidelijk hoe  belangrijk schoon (drink)water is, de oorsprong van de drinkwaterbedrijven en zuiveringsschappen. Hier ligt  een kans voor de watersector om vanuit de kerntaak nieuwe maatschappelijke waarde te leveren, bijvoorbeeld  door rioolwater als waardevolle informatiebron te benutten. Rioolwater als thermometer van de maatschappij. Het is immers mogelijk om het genetisch materiaal van Corona in het rioolwater aan te tonen en daarmee kan  worden gemeten hoe het virus zich verspreidt. Zelfs ruim voordat mensen symptomen krijgen kan de omvang van de uitbraak en daarmee ook een 2e of 3e golf worden gedetecteerd. De meerwaarde die dit biedt kan  leiden tot een versnelling van het sluiten van de waterketen.  

Wendbaar en voorbereid zijn op het onverwachte, moet onze kerncompetentie worden!

De Coronacrisis laat zien dat de samenleving kwetsbaar is. Kwetsbaar voor het onverwachte en onbekende. Nu  kunnen we ervoor kiezen om ons volledig te focussen op een nieuw – wellicht nog besmettelijker en dodelijker virus – , maar dan komt er iets wat we weer niet hadden zien aankomen. We moeten ons voorbereiden op dat  wat we niet weten en daarmee leren omgaan. Dit vraagt om maatschappelijke veerkracht (resilience), een  antifragiel systeem dat kan omgaan met verandering en overeind blijft. Ons huidige systeem is echter zo  efficiënt gemaakt dat alle veerkracht eruit is. Dit wisten we eigenlijk wel alleen bleef de urgentie voor  organisaties uit om zich te transformeren naar wendbare, strategische flexibele en operationeel effectieve  organisaties. We moeten het vermogen ontwikkelen om de strategische koers snel en effectief te veranderen,  anticiperend of reagerend op kansen en bedreigingen, en deze koers vervolgens slagvaardig uit te voeren. Door  te doen, leren en weer beter te doen. Als Zoetwateralliantie geloven we dat we hierop vol moeten inzetten en  daarmee werken aan onze toekomstbestendigheid. Hierdoor zijn we een aantrekkelijke werkgever en  samenwerkingspartner. Maar veel belangrijker nog: we geloven dat we – doordat we snel op ontwikkelingen  kunnen inspelen – met onze toegevoegde waarde op een aantal maatschappelijke uitdagingen het verschil  kunnen maken en daarmee substantieel bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de Zuid Westelijke  Randstad. 

Een aantal crisissen komen bij elkaar. Dit vraagt om anticyclisch investeren

Met het herijken van de strategieën blijft ieders agenda op grote lijnen gericht op: microbiologische veiligheid,  klimaatverandering, veerkracht, duurzaamheid en circulaire economie. Alle thema’s blijven inhoudelijk van 

groot belang. Echter, het risico bestaat dat een economische crisis de prioritering gaat veranderen. We weten  van de vorige crisis dat de reactie van de overheid bezuinigen is. Voor de korte termijn wordt nu flink  geïnvesteerd in het aan het werk houden van mensen en nog niet in het verduurzamen van de sectoren. Precies op het moment dat zich een tweede crisis aandient: droogte. Het is cruciaal voor de watersector dat er  in de strategische thema’s als klimaatverandering, energietransitie en het sluiten van (water)kringlopen  geïnvesteerd blijft worden. Een aantal strategieën waar de Zoetwateralliantie dit mede mee voor elkaar wenst  te krijgen:  

– Als je investeringsopgaves hebt, doe dit dan samen én gebiedsgericht zodat je maximaal rendement  behaalt voor de maatschappij.
– Werk mee aan het oplossen van de grote maatschappelijke transities als je meerwaarde hebt te bieden  en kijk wat minder naar waar je van bent.
– De watertransitie verbinden met andere transities en meebewegen op waar wél in wordt geïnvesteerd  (stikstofcrisis, energietransitie, CO2 reductie).
– Pak regie en maak de strategische thema’s tot de kern(taak) van de watersector. Bij bezuinigingen  worden deze dan niet meer ter discussie gesteld.  

Regie op regioniveau? Wie speelt zich in de kijker?

Na een jarenlange decentralisatie van taken en een nationale overheid op afstand, neemt ze in deze crisis  duidelijk de regie. Dit wordt erg gewaardeerd door de samenleving. Ook op de grote transities is een stevige  regie nodig, maar die is tot op heden uitgebleven. Nu zich dit jaar opnieuw een droogtecrisis voltrekt, is het de  vraag of we wachten op een nationale overheid die regie pakt, of dat we, in navolging van het buitenland en  passend bij deze tijd, op regionale schaal in actie komen? Een ding is zeker: we zullen samen hard aan de slag  moeten!  

Het pakken van de regie door de nationale overheid heeft tegelijkertijd geleid tot een herwaardering van het  Openbaar Bestuur. Wat we in ieder geval samen moeten doen is de kans die deze herwaardering biedt – namelijk het aantrekken van jong talent – aangrijpen. Dit doen we nog veel te weinig.  

1,5 meter maatschappij vraagt om nieuwe manieren van samenwerken en creëren

De Coronacrisis heeft tot een enorme versnelling in digitaal werken geleid. En de verwachting is dat dit ook na  de crisis deels zo zal blijven. Mogelijk leidt het zelfs tot andere woon-werkpatronen en een verschuiving van de  stad naar gebieden met meer groen en blauw, waarin ontspanning kan worden gevonden. Tot die tijd is dit een  

zeer extreme vorm van gescheiden werken met als risico het optreden van verharding, afbrokkelen van  vertrouwen, ieder voor zich. Juist in een tijd waarin we meer integraal moeten werken om de uitdagingen waar  we voor staan aan te gaan. Ideeontwikkeling is meer dan ooit van belang. Digitaal werken helpt hier niet bij en  dat vraagt om slimme, nieuwe oplossingen. Als Zoetwateralliantie kunnen we samen optrekken om met  nieuwe samenwerkingsvormen te experimenteren.

Delen

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin