Natuurlijke klimaatbuffers: van pilot naar mainstream

Nederland staat voor grote klimaat- en zoetwateropgaven die vragen om robuustheid en veerkracht. We zijn in Nederland gewend om naar bekende en bewezen technische oplossingen te grijpen. Dat is goed, maar laat de natuur nu heel veel oplossingen al in huis hebben! Welke zijn dat dan en welke kunnen we benutten? Wat kunnen natuurlijke klimaatbuffers betekenen voor een robuust en veerkrachtig watersysteem in de Zuid Westelijke Randstad? En hoe maken we deze natuurlijke oplossingen vervolgens mainstream in de waterwereld?

Tijdens het laatste Open Huis van 2020 ging de Zoetwateralliantie in gesprek met het Wereld Natuur Fonds, Natuurmonumenten en bureau Stroming over de rol van natuurlijke klimaatbuffers voor de Zuid Westelijke Randstad. Water ontmoet natuur!

Verbondenheid van onze Deltanatuur met water

Nederland heeft wereldnatuur en die natuur is sterk verbonden met water. Alle grote West Europese  rivieren stromen door ons land naar zee. Nederland vormt de toegangspoort tot Europa voor vele  bedreigde zoet- en zoutwatersoorten, waaronder trekvissen. De Nederlandse delta vormt een  belangrijke stapsteen in de East Atlantic Flyway, een migratieroute waar miljoenen trekvogels gebruik  van maken. Maar Nederland heeft haar water aan banden gelegd. Een groot deel van onze  deltanatuur is verdwenen door de aanleg van dijken, dammen, waterkeringen en stuwen. Deze  technische oplossingen voor hoogwaterveiligheid hebben zich in het verleden bewezen. De vraag is of  ze ook de oplossing bieden voor toekomstige wateruitdagingen die om meer robuustheid en  veerkracht vragen. 

Natuurlijke klimaatbuffers voor een robuust en veerkrachtig watersysteem

m toekomstige wateruitdagingen het hoofd te bieden moeten we water meer en meer gaan zien als  een bepalend element bij de inrichting van het landschap. Water vormt het ordenend principe bij de  inrichting van een klimaatrobuust landschap. Een landschap dat niet zonder een robuust en  veerkrachtig watersysteem kan. Waar de functie het peil volgt. Waar hevige neerslag in opgevangen  wordt om wateroverlast te voorkomen. Waar water langdurig vastgehouden wordt en in droge tijden  weer benut. En waar we met het beschikbare zoetwater ‘sturen’ (vanuit het oosten) op het tegengaan  van verzilting in een zo open mogelijke delta. Tegelijkertijd zien we dat water ook een bepalend  element kan zijn in maatschappelijke opgaven zoals: biodiversiteit of leefbaarheid. 

In de Zuid Westelijke Randstad is behoefte aan beide: een klimaatrobuust landschap dat bijdraagt aan  de maatschappelijk opgaven. Natuurlijke klimaatbuffers bieden hiervoor uitkomst! Dit zijn gebieden  waar natuurlijke processen op grote of kleinere schaal de ruimte krijgen. Natuurlijke klimaatbuffers  dragen niet alleen bij aan hoogwaterveiligheid, zoetwaterkwaliteit en -beschikbaarheid en ruimtelijke  adaptatie, maar tegelijkertijd aan biodiversiteitsherstel, de regionale economie en onze gezondheid. Door robuuste natuurlijke watersystemen te herstellen die tegen een stootje kunnen, maken we  Nederland veiliger, welvarender en aantrekkelijker. 

Breng natuurlijke oplossingen op tafel

De uitdaging is om natuurlijke oplossingen naast de alom bekende technische oplossingen op tafel te  krijgen bij beleidsmakers en bestuurders in de watersector. Het zien van natuurlijke oplossingen naast  en samen met de gangbare technische oplossingen vergt een mentaliteitsverandering van  organisaties en individuen. De Zoetwateralliantie kan hierbij als voorbeeld dienen van hoe initiatieven  van onderop ontstaan. Stoeptegels eruit en planten erin is een voorbeeld van een kleinschalige 

klimaatbuffer die grootschalig kan worden als voldoende huishoudens worden gemobiliseerd en die  resultaat heeft voor groen en blauw. 

In de discussie maken we de stap naar de vertaling van de natuurlijke klimaatbuffer naar de stad of  het stedelijke gebied in onze regio: wat zijn de klimaatbuffers voor de steden in de Randstad? Zijn de  duinen en het Groene Hart niet al de klimaatbuffers van de Randstad, maar beheren we ze ook al zo?  En waarom ontwikkelen wij niet een wijk als klimaatbuffer? Prikkelende stellingen die ook na de sessie  vragen om over door te praten want tegelijkertijd kwamen een aantal uitdagingen naar boven waar we  mee aan de slag moeten zoals a) de schaal die nodig is voor de meeste klimaatbuffers om effectief te  functioneren, b) de sectorale aanpak van veel beleidsprogramma’s en de c) begrensde  verantwoordelijkheden van betrokken organisaties. 

Met alle transities die nu gaande zijn (water, energie, voedsel, biodiversiteit) is er momentum. De  ruimtelijke transitie met natuurlijke klimaatbuffers kunnen we hierin integreren en zo maatschappelijke  meerwaarde realiseren. Dit vraagt om een samenwerking van ministeries, provincies, waterschappen,  gemeenten, drinkwaterbedrijven, landbouw en natuurorganisaties. Succesfactoren zijn de  meekoppelkansen van klimaatbuffers met diverse sectoren en lopende programma’s. We zijn ons  ervan bewust dat maatschappelijke meerwaarde ontstaat bij een koppeling met één (of meerdere) maatschappelijke opgave(s). Hoe gaaf zou het zijn als natuurlijke klimaatbuffers straks bijvoorbeeld  ook kunnen bijdragen aan een nieuw verdienmodel rondom klimaatadaptie voor de land- en  tuinbouwsector? 

Integreer natuur dagelijks in de wateropgaves

De Zoetwateralliantie roept op om te gaan doen! Laten we natuurlijke klimaatbuffers van pilot naar  mainstream brengen zodat we nog beter inzicht krijgen in de bijdrage aan een klimaatbestendig  Nederland. We gaan de uitdaging aan om de natuur meer-en-meer te integreren bij de wateropgaven waar we ons dagelijks voor inzetten. En goed om te weten: De coalitie natuurlijke klimaatbuffers denkt  graag mee.  

Een aantal ideeën waar we vanaf vandaag mee aan de slag kunnen:  

We gaan natuurorganisaties van nature betrekken bij watervraagstukken.
We nemen groen én blauw standaard mee in Omgevingsvisies.
We verhogen de waarde van bestaande buffers voor piekberging door deze uit te breiden met  (een combinatie van) functies.
We zetten één gebied centraal als zijnde het ‘Central Park’ van de Zuid Westelijke Randstad.  Eén grote Natuurlijke Klimaatbuffer met een koppeling aan maatschappelijke opgaves.  

Stap naar voren en werk samen met de Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers en de Zoetwateralliantie mee aan deze natuurlijke watertransitie over de grenzen van bestaande organisaties!

Delen

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin