Toename van de druk op zoet water door verstedelijking van onze delta

Op zoek naar nieuwe bronnen voor drinkwater

Met de komst van duizenden extra woningen neemt de druk op water toe. Hoe ga je daarmee om als drinkwaterbedrijf? Is er over pakweg twintig jaar nog genoeg drinkwater voor iedereen? “In onze zoektocht naar nieuwe bronnen voor drinkwater dichtbij de duinen, hebben we ook gekeken naar onconventionele bronnen, zoals brak grondwater en gezuiverd afvalwater,” vertelt Gert-Jan Zwolsman van Dunea.

Vier jaar geleden is Gertjan Zwolsman begonnen als strategisch adviseur bij Dunea met als taak om nieuwe bronnen voor drinkwater te zoeken. Dat duurde twee jaar. Daarbij heeft hij gekeken naar voor de hand liggende bronnen, maar ook naar minder voor de hand liggende bronnen. Om met die laatste te beginnen, welke zijn dat? Zwolsman: “Onconventionele bronnen voor drinkwater zijn bijvoorbeeld brak grondwater of het zeewater voor de kust. Maar we hebben ook gekeken naar gezuiverd water uit afvalwaterzuiveringsinstallaties. Logische bronnen zijn bijvoorbeeld meren en rivieren dichterbij ons leveringsgebied dan de huidige rivieren. Uit het onderzoek kwamen uiteindelijk twee goede potentiële bronnen naar voren. De eerste is het Valkenburgse Meer, dat onder beheer valt van Rijnland en het andere is brak grondwater, dat bijvoorbeeld te vinden is onder de duinen waar Dunea al water wint.”

Brak grondwater

Brak grondwater bevat te veel zout om het zo de huidige drinkwaterzuivering in te laten lopen, maar na een ontziltingsbehandeling kan dat wel. Voordeel van brak grondwater in de duinen is dat het meteen goed is beschermd door natuurwetgeving. Zwolsman: “Je kunt ook brak grondwater in de polders winnen, maar daar is veel minder bescherming tegen vervuiling.” Ontzilting kun je het beste zo dicht mogelijk bij de kust doen, omdat je daar de zoute afvalstroom op zee kwijt kunt. Niemand zit te wachten op het lozen van zout water op binnenlands zoet water, maar voor zout lozen op zee is gek genoeg nog geen beleid.”

Beleid gevraagd

Zwolsman: “Als je kunt aantonen dat een lozing van zout water op het laatste stukje van de Oude Rijn de natuurdoelstellingen voor de Oude Rijn als geheel niet in gevaar brengt, is dat mogelijk ook een optie, maar het zoute water op de zee lozen geniet vanuit milieuoogpunt de voorkeur. Beleid daarvoor is nodig, want in de toekomst voorzie ik dat veel meer partijen gebruik gaan maken van brak grondwater als bron. Niet alleen voor drinkwater, maar ook voor industriewater. Je kunt prima industriewater maken van brak grondwater, maar je moet het zoute restproduct wel op verantwoorde wijze kwijt kunnen.”

Druk op drinkwater

Dat er zelfs is gekeken naar gezuiverd afvalwater als bron voor drinkwater, geeft aan dat de druk op zoet water toeneemt. Alleen al in het gebied van Dunea komen er 200.000 inwoners bij. Het aantal groeit van 1,3 miljoen in 2020 naar 1,5 miljoen in 2040. “Al die mensen hebben drinkwater nodig en ook hun afvalwater moet worden gezuiverd,” aldus Zwolsman, die meent dat je de drinkwateruitdaging op twee manieren kunt aanpakken. “Je kunt enerzijds de vraag beperken en anderzijds het aanbod vergroten. Beide is nodig. Op de langere termijn (2040 en verder) zijn er meer mogelijkheden om de vraag te beperken. Dat kan bijvoorbeeld door huishoudens hun regenwater te laten opvangen. Het hemelwater is vervolgens te gebruiken voor eenvoudige toepassingen in en om het huis. Daarbij kun je denken aan het sproeien van je tuin, maar ook voor het doorspoelen van het toilet. Wanneer je water dichtbij huis weet vast te houden na bijvoorbeeld een flinke regenbui om vervolgens dat water weer te hergebruiken, helpt dat ook bij het beperken van wateroverlast op straat. Zo creëer je een win-win-situatie.”

Meerdere bronnen

Door de toename van de bevolkingsgroei, moet er op termijn extra water worden aangeleverd. Met meerdere bronnen verklein je het risico dat je te afhankelijk wordt van één bron. Dunea heeft drie locaties waar het drinkwater uit de duinen wordt opgepompt en nagezuiverd tot drinkwater. Dat gebeurt in Katwijk, Scheveningen en Monster. “Veel mensen denken dat het water uit de duinen regenwater is, maar dat is maar voor een heel klein deel het geval. Het opgepompte duinwater is voor negentig procent gezuiverd rivierwater,” vertelt Zwolsman. “Dat rivierwater halen we van ver. Dat komt uit de Afgedamde Maas en wij moeten dat water eerst tachtig kilometer verpompen voordat het in de duinen is.” Nu West-Nederland steeds voller wordt gebouwd, is het verpompen van water een kwetsbaar proces aan het worden. “Je kunt namelijk niet zomaar een zwaar gebouw bovenop een dergelijke waterleiding neerzetten. Het verplaatsen van zulke levensaders is ook geen optie. Dat kost niet alleen heel veel geld, het probleem is ook dat we de leiding tijdelijk niet kunnen gebruiken, wat de leveringsbetrouwbaarheid kwetsbaar maakt,” aldus Zwolsman.

Infrastructuur

“Als we toch op zoek moeten naar nieuwe bronnen, dan het liefst zo dicht mogelijk bij de duinen,” verklaart Zwolsman opgetogen. “Vandaar dat het Valkenburgse Meer een interessante optie is, want dat ligt op 5 km afstand van ons infiltratiegebied Berkheide. Dan heb je dus nog maar één leiding van 5 km nodig en zelfs dat is niet nodig, want de bestaande transportleiding loopt al langs het Valkenburgse Meer. We zouden alleen maar het water hoeven in te nemen om het voor te zuiveren en kunnen het dan aansluiten op de bestaande leiding. Zo maak je maximaal gebruik van de liggende infrastructuur.”

Nieuwe capaciteit

Terug naar de vraag op welke manier je toekomstige nieuwe inwoners drinkwater levert? “Met nieuwe aanvullende bronnen kunnen we de extra huishoudens van water voorzien en verklein je de kans dat je door uitval niet kunt leveren,” vat Zwolsman samen. “Er ontstaan langzaam meer initiatieven voor waterbesparing. Technische innovatie, zoals een waterbesparende douchekop en de spoelonderbreker op het toilet bestaan nu al, maar het duurt een tijd voordat waterbesparende innovaties zoals recirculatiedouches of regenwatersystemen in de tuin op grote schaal worden toegepast. Dan ben je zo tien à twintig jaar verder. Tenzij er meer publieke druk komt door eigen ervaringen, bijvoorbeeld als door piekbuien de straten jaarlijks blank komen te staan. Dan zal er meer actie komen op het bergen en benutten van regenwater.”

Drinkwater in 2050

Waar we staan in 2050? “Dan leveren we nog steeds 24/7 goed drinkwater aan iedereen in ons leveringsgebied. Met een bronnenstrategie waarmee we uitgaan van meerdere drinkwaterbronnen.  Door te innoveren en samen met anderen vooruit te kijken, leveren we over dertig jaar nog steeds schoon water voor alle inwoners in ons gebied.”

Value4Water

De waarde van water stijgt. Er komen nieuwe ontwikkelingen op ons af, die vragen om een antwoord. Ook komen steeds meer mensen in ons gebied wonen. Dat zorgt ervoor dat onze manier van werken gaat veranderen. Vanuit Value4Water vertellen Rijnlanders en medewerkers van Dunea waar zij mee bezig zijn en wat er voor de toekomst op ons afkomt. Uit een serie verhalen is dit het tweede interview. De vragen die telkens centraal staan zijn: waar staan we nu en hoe ziet onze wereld in 2050 uit. Kijk voor meer informatie op www.value4water.nl.  Ook kun je Value4Water volgen op linkedIN en twitter.

Delen

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin